पर्यटन व सांस्कृतिक कार्य विभाग भरती 2026: 45 जागांसाठी सुवर्णसंधी! पात्रता आणि अर्ज प्रक्रिया जाणून घ्या

महाराष्ट्राची सांस्कृतिक परंपरा आणि वैभवशाली रंगभूमीचा वारसा जतन करण्याच्या दृष्टीने राज्य शासनाचा 'पर्यटन व सांस्कृतिक कार्य विभाग' अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावत असतो. या विभागांतर्गत येणाऱ्या 'रंगभूमी प्रयोग परिनिरीक्षण मंडळावर' (Theater Script Scrutiny Board) आता अध्यक्ष आणि अशासकीय सदस्य पदांसाठी प्रतिष्ठित संधी उपलब्ध झाली आहे.

महत्त्वाची टीप: ही भरती केवळ 'अध्यक्ष व अशासकीय सदस्य' पदांसाठी आहे. 'मुख्य प्रशासकीय अधिकारी' (Administrative Officer) पदासाठीची मुदत २४ जून २०२६ रोजी संपली असून, आता केवळ मंडळाच्या पुनर्रचनेसाठी अर्ज मागविण्यात येत आहेत.

महत्वाचे ठळक मुद्दे (Key Highlights)

या भरती प्रक्रियेचा संक्षिप्त तपशील खालीलप्रमाणे आहे:

पदांचा तपशील (Post Details)

रंगभूमी प्रयोग परिनिरीक्षण मंडळाच्या पुनर्रचनेसाठी राज्यभरातून खालीलप्रमाणे जागांची विभागणी करण्यात आली आहे:

पात्रता आणि अनुभव (Eligibility & Experience)

या पदांसाठी अर्ज करणाऱ्या उमेदवारांकडे सांस्कृतिक आणि नाट्य क्षेत्रातील सखोल ज्ञान असणे अनिवार्य आहे. शासन निर्णय क्र. एसपीबी-२०२२/प्र.क्र.४४/सां.का.१ (दिनांक १३ ऑक्टोबर, २०२२) नुसार पात्रता निकष खालीलप्रमाणे आहेत:

• क्षेत्रीय अनुभव: नाट्य लेखन, नाट्य व्यवस्थापन, नाट्य निर्मिती, नाट्य कलाकार, विद्यापीठातील मराठी नाट्यशास्त्र विषयाचे प्राध्यापक, नाट्य परीक्षक किंवा साहित्यिक म्हणून अनुभव असावा.

• अनिवार्य अनुभव वर्षे:

  • अध्यक्ष (Chairman): किमान २० वर्षे अनुभव.

  • सदस्य (Member): किमान १५ वर्षे अनुभव.

• विशेष अभ्यास/नैपुण्य (Specialization): खालील विषयांत विशेष गती असलेल्या उमेदवारांना संधी दिली जाईल:

  • लोककला आणि साहित्य

  • ऐतिहासिक आणि सामाजिक विषय

  • बालनाट्य आणि स्त्री चळवळ

  • बौद्ध व संत वाङ्मय

• विशेष प्राधान्य: ज्या उमेदवारांकडे कायद्याचा (LAW) अनुभव आहे, त्यांना निवडीमध्ये प्राधान्य दिले जाईल.

महत्वाचे नियम आणि अटी (Important Rules & Tenure)

कार्यकाळ आणि पुनर्नियुक्ती: मंडळाचा कार्यकाळ ३ वर्षांचा असेल. ज्या सदस्यांनी ३ वर्षांचा पूर्ण कार्यकाळ पूर्ण केला आहे, ते पुढील ३ वर्षांसाठी 'सदस्य' म्हणून पुनर्नियुक्तीस पात्र नसतील. मात्र, असे सदस्य 'अध्यक्ष' पदासाठी अर्ज करू शकतात.

• अध्यक्ष आणि सदस्य या दोन्ही पदांसाठी अर्ज करायचा असल्यास स्वतंत्र अर्ज करणे अनिवार्य आहे. एकाच अर्जात दोन्ही पदांचा उल्लेख केल्यास तो अर्ज ग्राह्य धरला जाणार नाही.

आवश्यक कागदपत्रे (Documents Required Checklist)

• [ ] अलीकडील पासपोर्ट आकाराचा फोटो (अर्जावर चिकटवलेला).

• [ ] पूर्ण नाव, पत्ता आणि संपर्क क्रमांकाचा पुरावा.

• [ ] शैक्षणिक पात्रतेची प्रमाणपत्रे.

• [ ] अनुभवाबाबतची स्वतंत्र सविस्तर टिपणी (Experience Note) - जोडणे अनिवार्य.

• [ ] विशेष अभ्यासाचा तपशील (उदा. लोककला, इतिहास इ. मधील प्राविण्य).

अर्ज प्रक्रिया: पाऊल-दर-पाऊल मार्गदर्शक (How to Apply)

अर्ज प्रक्रिया पूर्णपणे ऑफलाईन असून ती खालीलप्रमाणे पूर्ण करावी:

1. अधिकृत जाहिरातीमध्ये दिलेल्या विहित नमुन्यात अर्ज तयार करा.

2. अर्जात आपली वैयक्तिक माहिती, शिक्षण आणि सांस्कृतिक क्षेत्रातील विशेष अभ्यासाचा स्पष्ट उल्लेख करा.

3. आपल्या अनुभवाची स्वतंत्र टिपणी (Detailed Experience Note) अर्जासोबत जोडल्याची खात्री करा.

4. अर्ज खालील पत्त्यावर टपालाने पाठवा किंवा प्रत्यक्ष नेऊन द्या:
   पत्ता: "सचिव, रंगभूमी प्रयोग परिनिरीक्षण मंडळ, २ रा मजला, ठाकरसी हाऊस, शुरजी वल्लभदास मार्ग, बेलार्ड ईस्टेट, फोर्ट, मुंबई – ४००००१."

⚠️ महत्वाची सूचना: ईमेलद्वारे (Email) प्राप्त होणाऱ्या अर्जांचा विचार केला जाणार नाही.

निवड प्रक्रिया (Selection Process)

निवड प्रक्रिया अत्यंत प्रतिष्ठित असून ती खालील टप्प्यांत पार पडते:

1. छाननी: प्राप्त अर्जांची मंडळाकडून नियमांनुसार प्राथमिक छाननी केली जाईल.

2. तज्ञ समिती (Expert Committee): पात्र उमेदवारांची यादी एका उच्चस्तरीय समितीकडे पाठवली जाते. या समितीमध्ये अखिल भारतीय मराठी नाट्य परिषदेचे अध्यक्ष आणि नाट्य क्षेत्रातील ज्येष्ठ रंगकर्मी यांचा समावेश असतो.

3. शिफारस: ही समिती जास्तीत जास्त १०० नावांची शिफारस करते.

4. अंतिम निवड: प्राप्त शिफारशींमधून माननीय सांस्कृतिक कार्य मंत्री स्तरावर अंतिम ४५ उमेदवारांची निवड केली जाते.

महत्वाच्या तारखा (Important Dates)

उपयुक्त लिंक्स (Important Links)

• अधिकृत जाहिरात आणि शासन निर्णय (PDF): येथे डाउनलोड करा (Link)

• अधिकृत संकेतस्थळ: https://maharashtra.gov.in/

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

१. या पदांसाठी मानधन मिळते का?
होय, पर्यटन व सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या दि. २७.११.२०१३ च्या शासन निर्णयानुसार निश्चित केलेले मासिक मानधन, बैठक भत्ता आणि प्रवास भत्ता निवडलेल्या सदस्यांना दिला जातो.

२. 'मुख्य प्रशासकीय अधिकारी' पदासाठी अर्ज करता येईल का?
नाही. मुख्य प्रशासकीय अधिकारी पदाची मुदत २४ जून २०२६ रोजी संपली आहे. सध्या केवळ अध्यक्ष व अशासकीय सदस्य (Board Members) पदासाठी भरती सुरू आहे.

३. 'नमो पर्यटन कौशल्य प्रशिक्षण' म्हणजे काय?
हा शासनाचा उपक्रम असून, यांतर्गत राज्यातील ७,५०० युवकांना किल्ले आणि पर्यटन स्थळांवर 'स्थानिक मार्गदर्शक' (Local Guide) म्हणून प्रशिक्षण दिले जाणार आहे.

निष्कर्ष

महाराष्ट्राच्या समृद्ध रंगभूमीच्या संवर्धनासाठी आणि संहितांच्या नियमनासाठी हे मंडळ अत्यंत महत्त्वाचे आहे. जर आपल्याकडे नाट्य क्षेत्रातील प्रदीर्घ अनुभव आणि विशेष नैपुण्य असेल, तर ही केवळ नोकरी नसून महाराष्ट्राच्या संस्कृतीची सेवा करण्याची संधी आहे. आपण आपले योगदान देण्यास तयार आहात का? पात्रता असल्यास आजच आपला अर्ज विहित मुदतीत सादर करा!