प्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी (PM-KISAN) योजना

🌾 प्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी (PM-KISAN) योजना २०२५: शेतकऱ्यांसाठी वर्षाला ₹६,०००/- चा थेट लाभ!

PM-KISAN योजना ही भारत सरकारने सुरू केलेली एक क्रांतिकारी योजना आहे, जी देशातील जमीनधारक शेतकरी कुटुंबांना उत्पन्न आधार (Income Support) देण्यासाठी कार्यान्वित करण्यात आली आहे. या योजनेमुळे, शेतकऱ्यांचे दैनंदिन खर्च, शेतीशी संबंधित गरजा आणि घरगुती खर्च भागवण्यासाठी मोठी मदत मिळते, ज्यामुळे त्यांना सावकारांकडून कर्ज घेण्याची गरज कमी होते.

या योजनेतील सर्वात मोठा फायदा म्हणजे, आर्थिक मदत थेट लाभार्थी शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात (Direct Benefit Transfer - DBT) जमा केली जाते, ज्यामुळे कोणत्याही प्रकारचा भ्रष्टाचार किंवा मध्यस्थांचा सहभाग पूर्णपणे टाळला जातो. २६ नोव्हेंबर २०२५ च्या स्थितीनुसार, या योजनेचे सर्व नवीनतम आणि अचूक तपशील खालीलप्रमाणे आहेत.

ठळक वैशिष्ट्ये: PM-KISAN एका दृष्टीक्षेपात

🚨 गेल्या ६ महिन्यांतील महत्त्वाचे आणि ताजे अपडेट्स (Latest Updates)

नोव्हेंबर २०२५ च्या स्थितीनुसार, योजनेमध्ये खालील गोष्टी अनिवार्य करण्यात आल्या आहेत:

१. २१ वा हप्ता जारी:

• १९ नोव्हेंबर २०२५ रोजी, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी या योजनेचा २१ वा हप्ता (₹२,०००/-) देशातील जवळपास ९ कोटी शेतकऱ्यांच्या खात्यात थेट जमा केला आहे.

२. e-KYC अनिवार्य (e-KYC Mandatory):

• पुढील सर्व हप्ते मिळवण्यासाठी सर्व नोंदणीकृत शेतकऱ्यांसाठी e-KYC पूर्ण करणे बंधनकारक आहे. ज्या शेतकऱ्यांनी e-KYC केलेले नाही, त्यांचे हप्ते थांबवले जातात.

• e-KYC करण्याचे सोपे मार्ग:

  • OTP आधारित e-KYC: PM-KISAN पोर्टलवर आधार संलग्न मोबाईल नंबर वापरून.

  • Biometric e-KYC: जवळच्या सामुदायिक सेवा केंद्रात (CSC) जाऊन.

  • Face Authentication: PM-KISAN मोबाईल ॲपद्वारे चेहरा प्रमाणीकरण (Face Authentication) वापरून.

३. आधार-बँक खाते जोडणी (Aadhaar-Bank Seeding):

• लाभार्थ्यांचे बँक खाते आधार-सीडेड (Aadhaar Seeded) असणे आवश्यक आहे. DBT द्वारे पैसे जमा करण्यासाठी हे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

✅ योजनेसाठी पात्रता निकष (Eligibility Criteria)

PM-KISAN योजनेचा लाभ घेण्यासाठी शेतकरी कुटुंबाने (पती, पत्नी आणि अल्पवयीन मुले) खालील अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे:

पात्र गट (Eligible Categories):

• शेतकरी कुटुंबाच्या नावे शेतीयोग्य जमीन असणे आवश्यक आहे.

• जमीन नोंदीत नाव असलेल्या ग्रामीण तसेच शहरी भागातील लहान आणि सीमांत शेतकरी (Small and Marginal Farmers) पात्र आहेत.

• जमीन नोंदीची कट-ऑफ तारीख १ फेब्रुवारी २०१९ ही मानली जाते.

अपात्र गट (Exclusion Categories) - यांना लाभ मिळत नाही:

• आयकर (Income Tax) भरणारे सर्व शेतकरी.

• माजी किंवा वर्तमान संवैधानिक पदधारक (उदा. खासदार, आमदार, मंत्री, महापौर, जिल्हा परिषद अध्यक्ष).

• केंद्र/राज्य सरकारचे सर्व्हिंग किंवा निवृत्त अधिकारी आणि कर्मचारी (मल्टी टास्किंग स्टाफ/वर्ग IV/गट D कर्मचारी वगळता).

• ज्या निवृत्त व्यक्तींना ₹१०,०००/- किंवा त्याहून अधिक मासिक पेन्शन मिळते (मल्टी टास्किंग स्टाफ/वर्ग IV/गट D कर्मचारी वगळता).

• नोंदणीकृत डॉक्टर, वकील, अभियंता, चार्टर्ड अकाउंटंट (CA) आणि आर्किटेक्ट.

• संस्थात्मक जमीनधारक (Institutional Land Holders).

💰 योजनेचे फायदे (Benefits of PM-KISAN)

पात्र शेतकऱ्याला मिळणारे प्रमुख फायदे:

• थेट उत्पन्न आधार: दरवर्षी ₹६,०००/- चा निश्चित उत्पन्न आधार मिळतो.

• हप्त्यांमध्ये लाभ: ही रक्कम ₹२,०००/- च्या तीन समान हप्त्यांमध्ये (प्रत्येक चार महिन्यांनी) दिली जाते.

• थेट हस्तांतरण: कोणतीही मध्यस्थी नसल्यामुळे, रक्कम थेट आणि जलद गतीने आधार संलग्न बँक खात्यात जमा होते.

• शेतमालातील गुंतवणूक: या पैशांचा वापर शेतकरी बियाणे, खते, कीटकनाशके आणि शेतीतील इतर गरजा पूर्ण करण्यासाठी करू शकतात.

📑 आवश्यक कागदपत्रे (Documents Required)

अर्ज करताना खालील कागदपत्रे तयार ठेवावी लागतील:

1. आधार कार्ड (Aadhaar Card) – सक्रिय मोबाईल नंबरशी लिंक केलेले.

2. बँक खाते तपशील (Bank Account Details) – खाते क्रमांक आणि IFSC कोड. (खाते आधार-सीडेड असावे.)

3. जमिनीचे कागदपत्रे –

   • ७/१२ उतारा (७/१२ Extract)

   • ८-अ उतारा (८-A Extract)

   • जमीन मालकीची खसरा (Khasra) / खाटाणी (Khatauni) नोंदी.

4. रेशन कार्ड (Ration Card) – (काही राज्यांमध्ये आवश्यक).

5. पासपोर्ट आकाराचा फोटो.

📲 अर्ज प्रक्रिया (Application Process)

शेतकरी PM-KISAN योजनेसाठी ऑनलाइन आणि ऑफलाइन अशा दोन्ही पद्धतीने अर्ज करू शकतात.

१. ऑनलाईन अर्ज प्रक्रिया (Online Registration)

1. अधिकृत पोर्टलवर जा: pmkisan.gov.in या वेबसाइटला भेट द्या.

2. शेतकरी कॉर्नर: होमपेजवर "Farmers Corner" या विभागावर क्लिक करा.

3. नवीन नोंदणी: "New Farmer Registration" या पर्यायावर क्लिक करा.

4. माहिती भरा: तुमचा आधार क्रमांक, कॅप्चा कोड भरा आणि 'Click Here to Continue' वर क्लिक करा.

5. नोंदणी तपशील: तुमची सर्व वैयक्तिक माहिती, आधार-संलग्न मोबाईल क्रमांक, बँक खाते तपशील आणि जमिनीचा तपशील (उदा. खसरा/खाटाणी) अचूक भरा.

6. कागदपत्रे अपलोड करा: जमिनीचे कागदपत्रे (७/१२, ८-अ) स्कॅन करून अपलोड करा.

7. अर्ज सादर करा: भरलेला फॉर्म आणि कागदपत्रे तपासा आणि 'Submit' करा. तुम्हाला नोंदणी क्रमांक (Registration ID) मिळेल.

8. पडताळणी: राज्याच्या महसूल/कृषी विभागातर्फे तुमच्या अर्जाची आणि जमिनीच्या नोंदींची पडताळणी केली जाईल.

२. ऑफलाईन अर्ज प्रक्रिया (Offline Registration)

• तुम्ही तुमच्या जवळच्या सामुदायिक सेवा केंद्रात (CSC) किंवा राज्य सरकारच्या कृषी विभाग कार्यालयात जाऊन अर्ज करू शकता. CSC ऑपरेटर तुमच्या वतीने ऑनलाइन नोंदणी प्रक्रिया पूर्ण करेल.

🔗 महत्त्वाचे दुवे (Important Links)

❓ वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

प्र १: PM-KISAN योजनेचा २१ वा हप्ता कधी जमा झाला?

उत्तर: PM-KISAN योजनेचा २१ वा हप्ता नुकताच, १९ नोव्हेंबर २०२५ रोजी पात्र शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात थेट जमा करण्यात आला आहे.

प्र २: e-KYC करणे अनिवार्य आहे का? कसे करावे?

उत्तर: होय, e-KYC करणे अनिवार्य आहे. तुम्ही PM-KISAN पोर्टलवर OTP आधारित e-KYC करू शकता किंवा जवळच्या CSC केंद्रात जाऊन बायोमेट्रिक आधारित e-KYC पूर्ण करू शकता.

प्र ३: मला ₹६,०००/- ची रक्कम एकाच वेळी मिळते की हप्त्यांमध्ये?

उत्तर: ही रक्कम एकाच वेळी मिळत नाही. तुम्हाला दरवर्षी ₹२,०००/- चे तीन समान हप्ते मिळतात, जे प्रत्येकी चार महिन्यांनी (एप्रिल-जुलै, ऑगस्ट-नोव्हेंबर आणि डिसेंबर-मार्च) थेट बँक खात्यात जमा केले जातात.

प्र ४: जमीन माझ्या वडिलांच्या नावावर आहे, मला लाभ मिळेल का?

उत्तर: नाही. या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी जमीन शेतकरी कुटुंबाच्या (पती, पत्नी आणि अल्पवयीन मुले) सदस्यांच्या नावावर असणे आवश्यक आहे. जर जमीन वडिलांच्या नावावर असेल आणि तुम्ही वेगळे कुटुंब म्हणून अर्ज करत असाल, तर तुम्हाला लाभ मिळणार नाही.